Bredase Kermis- en Circusnostalgie

Presentatie: William van Heerden
Datum: woensdag 26 september 2018
Tijd: 19.30 - 22.00 uur
Locatie: Grand Café De Koffiemolen, Pels Rijckenpark 1, Breda

De kermis is ontstaan als jaarmarkt. Deze werd aanvankelijk gehouden ter gelegenheid van de wijdingsdag van het kerkgebouw of naamfeest van de patroonheilige. De mis, vaak met processie, die op die dag gevierd werd, noemde men kerke-misse. Na deze mis gingen de kerkgangers naar de jaarmarkt om spullen te kopen die alleen daar verkrijgbaar waren, én om te eten, te drinken en zich te vermaken met optredens van komedianten, acrobaten, goochelaars, kwakzalvers en exotische dieren. Het woord kerke-misse werd verbasterd tot kermis. Zo'n jaarmarkt trok veel publiek.

Breda kende in de 19e eeuw twee kermissen: De voorjaars- of Pinksterkermis en de najaars- of Allerheiligenkermis. Kunstschilders hebben deze kermissen/jaarmarkten sfeervol op doek vastgelegd. Maar zo vreedzaam als de schilderijen suggereren, waren de kermissen niet altijd. Er werd veel gedronken en soms gevochten. Eind 19e, begin 20e eeuw vond men daarom dat de kermis afgeschaft moest worden. Er verdwenen toen veel kermissen; ook in Breda werd besloten de voorjaarskermis af te schaffen. De najaarskermis (in november) bleef, maar werd vanaf 1907 verschoven naar oktober. De kermisexploitanten reageerden hierop met de bouw van attracties die spannender, mooier of sneller waren.

Grotere kermisattractieskloosterpln+tekst
In de eerste helft van de 20e eeuw stond de kermis in de historische binnenstad: Grote Markt, Halstraat, Oude Vest en Kloosterplein. Tussen de diverse attracties stonden ook kleinschalige circussen opgesteld zoals Circus van Bever en Theater Boltini. De circussen werden groter; medio 20e eeuw verhuisden zij naar Markendaalseweg, Gasthuisvelden en Chasséveld. Maar ook de kermisattracties werden omvangrijker en in de binnenstad is de ruimte beperkt. Mede daarom kreeg de najaarskermis vanaf 1964 een nieuwe standplaats: het Chasséveld, dicht bij het centrum.

Familiekermis
De Bredase gemeenteraad besloot als pilot een Familiekermis met kleinschalige attracties te organiseren in juni 2016 op het Kasteelplein en een klein deel van Grote Markt en Valkenberg, dus in het centrum van de stad. De reacties van publiek en exploitanten waren positief zodat deze kermis, naast de oktoberkermis op het Chasséveld, dit jaar voor de 3e keer voor veel kermisplezier zorgde. Breda heeft nu zijn tweede kermis, als voorjaars- of Familiekermis, terug.