DE ETNA

EEN IJZERSTERK BEDRIJF

Presentatie: dhr. J.A.M. Veels

Datum: woensdag 14 september 2015

Tijd: 19.30 - 22.00 uur

Locatie: Grand Café De Koffiemolen, Pels Rijckenpark 1, Breda.

"De reiziger, die richting Rotterdam of Roosendaal, Breda verlaat, ziet, zoodra hij de spoorwegbrug over de Mark gepasseerd is, aan de linkerzijde van de spoorbaan de uitgestrekte werkplaatsen en magazijnen van de N.V. IJzergieterijen en Emailleerfabrieken DE ETNA, die sinds de allerlaatste vergrooting der fabrieksgebouwen, in 1915 in gebruik genomen, met aanhangende terreinen eene oppervlakte van 16.141 M2, beslaan," aldus de toenmalige ETNA directie Arthur en Hubert Klep t.g.v. het 60 jarig jubileum in 1916.

etna+tekstHun grootvader, Cornelis Klep, was 'kolenhandelaar en kachelverhuurder' tot hij in 1856 aan de zuidzijde van de Haagdijk met 20 man vast personeel een ijzergieterij begon. Het bedrijf groeide explosief, ook nadat Cornelis stierf en zijn weduwe Catharina de leiding nam. In 1883 verhuist het bedrijf naar de Tramsingel: water en trambaan aan de voorkant en een spoorlijn achter. Na honderd jaar beheerst ETNA de helft van de Nederlandse markt voor kook- en verwarmingsapparaten en er wordt ook flink geëxporteerd. Er werken 1300 mensen! Maar dan wordt er in Slochteren aardgas gevonden en eind jaren '60 moeten ijzergieterijen snel omschakelen. Plaatijzer komt in de plaats van gietijzer en uiteindelijk zullen van de ijzergieterijen maar een paar gespecialiseerde bedrijven overblijven. De gieterij- en emailleerafdeling van De Etna verdwijnen en de machines gaan in 1983 naar Ulft.

Ontstaan ijzergieterijen
De merknaam ETNA bestaat nog steeds, maar in Breda bestaat alleen nog de herinnering. Met het verdwijnen van de gebouwen is helaas ook veel documentatie verloren gegaan. Met wat er is bewaard, wordt geprobeerd een goed beeld te geven van deze belangrijke werkgever voor Breda. In kort bestek zal de spreker het ontstaan van ijzergieterijen in Nederland (langs de Oude IJssel) duiden. Pas later werden ook in andere streken ijzergieterijen actief, zo ook in Breda. Meer dan 130 jaar heeft De Etna vervolgens zijn stempel op Breda gedrukt en groeide het uit tot een van de grootste industrieën van de stad met meer dan 1000 medewerkers in de jaren '60 van de vorige eeuw. Thans is ETNA, samen met de merken ATAG en Pelgrim onder de naam 'Atag Nederland' verdergegaan en is gevestigd in Duiven. Van het grote, voormalige complex aan de Tramsingel in Breda herinneren alleen nog straatnamen aan de ijzergieterij die hier ooit stond.