NA GEDANE ARBEID IS HET GOED FEESTEN

De Bredase bedrijfsorkesten, -koren en -ensembles

Presentatie: Jack van Elewout
m.m.v. Ans Heemskerk - piano
Datum: woensdag 21 februari 2018
Tijd: 19.30 - 22.00 uur
Locatie: Grand Café De Koffiemolen, Pels Rijckenpark 1, Breda

Na de ontmanteling van de vesting Breda rond 1870 kon de stad uitbreiden en maakte Breda een inhaalslag op industrieel gebied. Op de vrijgekomen vestinggrond vestigden zich diverse bedrijven en kon een bedrijf als de Machinefabriek Breda, voorheen Backer en Rueb, die gevestigd was in de binnenstad, expanderen. Ook bedrijven als Wittouck, Kwatta, Etna, De Drie Hoefijzers, H.K.I., Molenschot en Hero stonden aan het begin van de Bredase industriële revolutie die aanvankelijk veel arbeidsplaatsen voor de Bredase bevolking opleverde.

Voor de ontspanning van deze werknemers zoals bedrijfsfeesten, nieuwjaarsbijeenkomsten en jubilea, ontstond vanuit het personeel de vraag naar muzikale omlijsting. Vaak waren het de werknemers zelf die het initiatief namen en een clubje begonnen. Als garnizoensstad beschikte Breda over 't Zesde Regiment Infanterie. Dit waren beroepsmusici die altijd beschikbaar waren en zorgden voor de muzikale sturing van de amateurensembles, -koren en -harmonieën.tinpackers

Amusementsorkesten
De bedrijven ontwikkelden zich in de jaren '20 en '30 van de vorige eeuw als algeheel verzorger van hun werknemers. Dat uitte zich o.m. in voorzieningen voor de kinderopvang en in bedrijfs- en personeelsverenigingen. De bedrijven deden hun uiterste best om in het vrijetijdsvermaak te voorzien: zowel op sportief als cultureel gebied. Bijna alle grote bedrijven hadden na de Tweede Wereldoorlog een toneelvereniging, een dames en/of herenkoor en een amusementsorkest. Hierbij spande de Etna de kroon: zij hadden in 1958 liefst twaalf personeelsclubs.

Muziekensembles
Van de meeste muziekensembles zijn geen geluidsopnames gemaakt omdat de techniek indertijd niet of nauwelijks voorhanden was. Jack van Elewout is een enthousiast musicus en bekend Breda-muziekverzamelaar. Hij is auteur van de driedelige serie 'Bredase muziekschets van de 20e eeuw'. Naast de bedrijfsorkesten bespreekt hij ook de orkesten van gemeentelijke instellingen, de vakbond K.A.J. en de muzikale initiatieven rond nationale instellingen als ABN. Ook de commercials van Bredase bedrijven of door Bredase artiesten komen aan bod.